BİGAUS — Bismil Güvenli Annelik ve Üreme Sağlığı Projesi

Kamu Araştırmaları Vakfı tarafından yürütülen Bismil Güvenli Annelik ve Üreme Sağlığı Projesi — BİGAUS, Diyarbakır’ın Bismil ilçesinde kadınlara ve gençlere yönelik olarak güvenli annelik, aile planlaması ve cinsel sağlık/üreme sağlığı konularında farkındalık oluşturmayı amaçlayan toplum temelli bir sağlık projesidir.

Proje, erken yaşta evlilik, erken yaşta ilk doğum, doğum öncesi bakım, aile planlaması ve doğumda eğitimli sağlık personeli desteği gibi başlıklarda bilgi düzeyini artırmayı; kadınların ve gençlerin sağlık hizmetlerine erişim konusunda daha bilinçli hareket etmelerini desteklemeyi hedeflemiştir. Akademik kaynaklarda BİGAUS’un, 2006 yılında Türkiye Avrupa Komisyonu Delegasyonu ve Türkiye Sağlık Bakanlığı tarafından desteklenen, Kamu Araştırmaları Vakfı tarafından yürütülen bir proje olduğu belirtilmektedir.

Projenin Hedef Kitlesi

BİGAUS, Bismil ilçesinde farklı sosyal gruplara ulaşmayı hedefleyen geniş kapsamlı bir saha çalışması olarak tasarlanmıştır. Proje belgelerinde hedef kitlenin; mikrokredi programı kapsamında yer alan 400 kadın, Halk Eğitim Merkezi’ndeki halıcılık, okuma-yazma, bilgisayar ve İngilizce kurslarına devam eden 620 kursiyer, ortaöğretimde okuyan 1165 öğrenci ve meslek yüksekokulunda okuyan 86 öğrenci olmak üzere toplam 2271 kişiden oluştuğu belirtilmektedir.

Bu yapı, projenin yalnızca belirli bir gruba değil; kadınlar, gençler, öğrenciler ve farklı eğitim düzeylerindeki kursiyerler üzerinden daha geniş bir toplumsal kesime ulaşmayı amaçladığını göstermektedir.

Eğitim ve Saha Çalışmaları

Proje kapsamında güvenli annelik, aile planlaması, cinsel sağlık/üreme sağlığı hakları, erken evlilik, erken gebelik, doğum öncesi bakım, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve sağlık hizmetlerine erişim gibi başlıklarda eğitimler planlanmıştır. Eğitimler, hedef grubun sosyal ve kültürel özellikleri dikkate alınarak yapılandırılmış; kadınlara ve gençlere uygun içerikler üzerinden farkındalık oluşturulması amaçlanmıştır.

BİGAUS’un önemli aşamalarından biri de eğiticilerin hazırlanmasıdır. Eğiticilerin Eğitimi Program Listesi’nde, 3–12 Haziran 2006 tarihleri arasında Diyarbakır’dan gelen eğiticilere yönelik Ankara’da bir hazırlık süreci yürütüldüğü; iletişim, adolesan dönem ve aile planlaması, antenatal bakım ve emzirme, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, iletişim ve halkla ilişkiler gibi başlıkların işlendiği görülmektedir.

Yerel İş Birliği ve Toplumsal Farkındalık

BİGAUS, yerel kurumlarla iş birliği içinde yürütülen çok paydaşlı bir çalışma olarak öne çıkmaktadır. Proje sürecinde Bismil Kaymakamlığı, Bismil Belediyesi, Halk Eğitim Merkezi, İlçe Sağlık Grup Başkanlığı ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü gibi kurumların destekleyici rol üstlendiği belirtilmektedir. Bu kurumlar; hedef kitleye ulaşılması, eğitimlerin duyurulması, sağlık hizmetlerine yönlendirme ve yerel sahiplenmenin güçlendirilmesi açısından önemli paydaşlar olarak değerlendirilmiştir.

Proje yalnızca eğitim faaliyetleriyle sınırlı kalmamış; broşürler, afişler, halka açık toplantılar, muhtarlar aracılığıyla duyurular ve bilgilendirme çalışmalarıyla daha geniş bir toplumsal farkındalık oluşturmayı da hedeflemiştir.

Saha Araştırması ve Akademik Yansımalar

BİGAUS, sahadan veri üreten ve akademik çalışmalara da konu olan bir proje niteliği taşımaktadır. Proje kapsamında Bismil’de evli ve bekâr gruplardan toplam 2.348 kişiye anket uygulanmış; erken yaşta evlilik, ilk doğum yaşı, eğitim düzeyi, yoksulluk, istihdam problemi, çocuk sayısı ve risk algısı arasındaki ilişkiler incelenmiştir.

Bu saha çalışması, Mustafa Orçan ve Muhsin Kar tarafından hazırlanan “Türkiye’de Erken Yaşta Yapılan Evlilikler ve Risk Algısı: Bismil Örneği” başlıklı akademik makaleye de konu olmuştur. Bu yönüyle BİGAUS, yalnızca yerel düzeyde yürütülen bir farkındalık projesi değil; erken yaşta evlilik ve üreme sağlığı alanında veri temelli değerlendirmelere katkı sunan bir çalışma olarak da önem taşımaktadır.

KAV’ın Toplum Sağlığı Çalışmaları İçindeki Yeri

Bismil Güvenli Annelik ve Üreme Sağlığı Projesi, Kamu Araştırmaları Vakfı’nın sosyal politika, halk sağlığı, yerel kalkınma ve toplumsal farkındalık alanlarını bir araya getiren çalışmalarından biridir. Proje; kadınlar ve gençler gibi öncelikli gruplara odaklanması, yerel kurumlarla iş birliği içinde yürütülmesi ve eğitim-temelli bir farkındalık yaklaşımı benimsemesi bakımından KAV’ın toplum yararına dönük proje geliştirme kapasitesini yansıtmaktadır.

Bugünden bakıldığında BİGAUS, KAV’ın sahaya temas eden sosyal projeleri içinde önemli bir örnek olarak değerlendirilebilir. Eğitim, yerel iş birliği, saha araştırması, iletişim çalışmaları ve ölçme-değerlendirme unsurlarını bir araya getiren proje, vakfın toplum sağlığı ve sosyal farkındalık alanındaki kurumsal hafızasında anlamlı bir yere sahiptir.